محمد على آزاد كشميرى
55
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
شيخ بهاء الدّين عاملى او را در منزل خود فرود آورد و اكرام تمام بجا آورد و شيخ زين الدّين مذكور مدتى طويل در آنجا ماند . در اين مدت به خدمت شيخ بهاء الدّين - عليه الرحمة - مشغول قرائت و سماعت مصنفات او ماند و هم به خدمت ديگر فضلاى آن بلاد ، قرائت علوم مىكرد . و چون شيخ بهائى در سالى كه وفات پدرش شيخ محمد واقع شد انتقال فرمود - و آن سنهء يكهزار و سى ( 1030 ) هجرى بود - شيخ زين الدّين مذكور بهسوى مكهء معظمه سفر كرده همانجا اقامت ورزيد و مشغول مطالعهء علوم گرديد . صاحب در منثور گويد كه بعد از آن من بهسوى مكهء معظمه رفتم و با او بهسوى بلاد خود مراجعت كردم و به خدمتش كتب علم و اصول و فقه و هيئت را قرائت نمودم . پس او مرتبهء ديگر بهسوى بلاد عجم سفر فرمود و به سرعت ، مراجعت به وطن نمود و من در خدمتش مدتى استفاده مىكردم تا آنكه مرا اتفاق سفر بهسوى عراق افتاد و او بهسوى مكه رفت . و او فوائد متفرقه بر بعض كتب نوشته و اشعار خوب در فنون شعر گفته و مراثى و الغاز و قصيدهء مخمسه در مرثيهء حضرت امام حسين - عليه السلام - دارد . ولادتش در سال يكهزار و نه ( 1009 ) هجرى واقع شده و روز نوزدهم ماه ذيحجهء سنهء يكهزار و شصت و چهار ( 1064 ) هجرى در مكهء معظمه وفات يافت و من هم در آن وقت به مكه حاضر بودم ، و در روز عرفه به خدمت او رسيده بودم ، و تا روز وفاتش در آنجا بودم . و او در جوار مزار پدر خود مدفون شد . صاحب سلافة العصر بعد از وصف و ثناى شيخ مذكور و ذكر حسن اخلاق او گفته كه من او را در مكهء معظمهء ديدهام . آثار فلاح از سيماى او هويدا و روشن بود . مدت مجاورت او در آنجاى اقدس به طول نكشيد تا آنكه وفاتش در سال يكهزار و شصت و دو ( 1062 ) هجرى دررسيد . شيخ يوسف بحرانى آورده كه شيخ مذكور فاضل جليل القدر بود و شيخ حر عاملى كه از تلامذهء اوست در امل الآمل آورده كه استاد من شيخ زين الدّين مذكور ، عالم فاضل و كامل و متبحر و محقق و مدقق و ثقه و صالح و عابد و پرهيزكار و شاعر و منشى و اديب و حافظ احاديث ، و جامع فنون علوم از معقولات و منقولات ، و جليل القدر و عظيم المنزلة بود . نظير خود در عصر خود نداشت و به خدمت پدر خود شيخ محمد و شيخ بهاء الدّين عاملى و مولانا محمد امين استرآبادى و ديگر علماى عرب و عجم قرائت علوم نمود و بعد از آن مدتى به مكهء معظمه مجاورت فرموده همانجا وفات يافت و نزديك مزار فايض الانوار حضرت امالمؤمنين خديجة الكبرى مدفون شد ، و من چندين كتب عربيه و رياضى و حديث و فقه و غير اينها را به خدمت او قرائت نمودهام . و او شعر خوب و فوائد و حواشى كثيره دارد ، و ديوان شعر او را كه صغير است به خط او ديدهام . و او كتابى مرتب تصنيف نكرد به جهت آنكه شدت احتياط و خوف شهرت داشت . چون علماى متأخرين كتب بسيار تصنيف كردهاند و در مصنفات ايشان سقطات كثيره مانده و ازاينجهت نوبت قتل جمعى از ايشان رسيد . و شيخ زين الدّين مذكور از حال